Cravings, dopamine en neurodiversiteit.

Een neuropsychologisch verhaal over dopamine, darmhormonen en herstel

In mijn praktijk als cognitieve neuropsycholoog hoor ik het steeds vaker, meestal aarzelend aan het einde van een consult:

“Ik wil het ook eens hebben over mijn eetgedrag. Ik kan niet stoppen met ongezonde snacks.”

Wat volgt is zelden een eenvoudig verhaal over “te veel eten”. Het gaat over controleverlies, schaamte en schuldgevoel — en bij sommige mensen zelfs over gedrag dat evolueert richting eetstoornissen, waaronder boulimia.

Belangrijk om meteen te benoemen: cravings zijn geen gebrek aan wilskracht. Ze zijn het gevolg van ontregelde neurobiologie.

Waar cravings écht ontstaan

Cravings ontstaan niet in de maag, maar in het brein-darm-systeem. Twee biologische systemen spelen hierin een centrale rol:

• Dopamine — motivatie, verlangen en beloningsgericht gedrag

• GLP-1 en GLP-2 — verzadiging, remming en darm-brein-communicatie

Wanneer deze systemen uit balans raken, ontstaat een voedingsbodem voor dwangmatig eetgedrag.

Dopamine: de motor achter “ik kan niet stoppen”

Dopamine wordt vaak verkeerd begrepen. Het is geen gelukshormoon, maar een motivatie- en anticipatiestof. Het bepaalt wat het brein als belangrijk beschouwt.

Ultrabewerkte voeding (suiker, vet, zout):

• veroorzaakt een sterke dopaminepiek

• traint het brein in snelle beloning

• maakt het systeem op termijn minder gevoelig

Het gevolg:

• meer prikkels nodig voor hetzelfde effect

• sterker verlangen

• verminderde impulscontrole

Bij chronische stress, slaaptekort of emotionele belasting raakt dit systeem extra ontregeld. Het brein zoekt dan snelle demping, en eten wordt een toegankelijke regulator.

GLP-1 en GLP-2: het verzadigingssysteem dat faalt

Na het eten maakt de darm hormonen aan die met het brein communiceren.

• GLP-1 vermindert eetlust, vertraagt maaglediging en remt dopamine-gedreven eetdrang

• GLP-2 ondersteunt de darmwand en zorgt voor duurzame verzadigingssignalen

Bij mensen met langdurige stress, eetbuien of restrictie-binge-patronen zie ik vaak een verstoorde GLP-respons: men eet, maar voelt zich nooit echt “klaar”.

➡️ Dopamine blijft activeren, terwijl de natuurlijke rem ontbreekt.

Hypergevoelige breinen: een kwetsbare basis

Bij sommige mensen is die ontregeling sterker aanwezig. Denk aan hyperactieve of prikkelgevoelige breinen, waaronder — maar niet uitsluitend — ADHD-profielen.

In deze breinen is dopamine:

• minder stabiel gereguleerd

• sneller uitgeput

• gevoeliger voor stress

Innerlijke onrust, mentale overbelasting of spanning vertaalt zich dan sneller in eetdrang. Niet uit honger, maar als poging van het brein om rust en regulatie te creëren.

Dat verklaart waarom cravings bij deze groep vaak optreden als stressreactie, en niet als bewuste keuze.

Wanneer cravings escaleren

Wanneer:

• dopamine blijft pushen

• GLP-remming onvoldoende is

• eten als emotieregulatie wordt ingezet

kan het gedrag escaleren richting:

• eetbuien

• controleverlies

• en in sommige gevallen boulimia

Dit is geen psychologisch falen, maar een systeem dat te lang onder spanning heeft gestaan.

GLP-1-medicatie: rust in het systeem, maar tijdelijk

Medicatie zoals GLP-1-agonisten (bv. Ozempic) werkt precies op dit kruispunt:

• versterkt verzadigingssignalen

• dempt impulsieve eetdrang

• vermindert obsessieve gedachten rond eten

Veel mensen ervaren voor het eerst mentale rust rond voeding.

Maar:

• de werking is symptomatisch

• het onderliggende systeem wordt niet hersteld

• bij stoppen keren cravings vaak terug

Voor langdurig herstel is meer nodig.

Supplementen als brug naar herstel

Een duurzame aanpak richt zich op regulatie, niet op onderdrukking.

• Supplementen die GLP-2 ondersteunen versterken de darm-brein-communicatie en verzadiging

• Neuro-supplementen die dopamine stabiliseren verminderen impulsiviteit en overprikkeling

Niet door dopamine op te jagen, maar door het systeem gevoeliger en evenwichtiger te maken.

Baicalin: neuroherstel in plaats van blijvende compensatie

Baicalin, de stof uit Baikal Glidkruid neemt in dit verhaal een bijzondere plaats in, omdat het niet louter regulerend werkt, maar ook neuroherstellend.

Vanuit neuropsychologisch perspectief is dit cruciaal. Waar medicatie en sommige supplementen vooral tijdelijk bijsturen, richt baicalin zich op het herstellen van de onderliggende kwetsbaarheid in het systeem.

Baicalin is klinisch getest met volgende effecten:

• werkt neuroprotectief en beschermt neuronen tegen stress- en ontstekingsschade

• ondersteunt het herstel van dopaminecircuits die langdurig overprikkeld of uitgeput zijn

• vermindert neuro-inflammatie in zowel brein als darm

• bevordert een meer stabiele basale regulatie, in plaats van pieken en crashes

Wat dit klinisch betekent, is fundamenteel anders dan symptoombestrijding.

Bij veel mensen zie ik:

• dat de drangmatige eetimpulsen geleidelijk afnemen

• dat de nood aan snelle beloning verdwijnt

• dat er opnieuw ruimte ontstaat tussen prikkel en reactie

Niet omdat een signaal voortdurend wordt onderdrukt, maar omdat het mechanisme zelf tot rust komt en zich herstelt.

➡️ Dat maakt baicalin bijzonder waardevol: niet als iets wat men “altijd nodig zal hebben”, maar als een tijdelijke ondersteuning van een herstelproces.

Wanneer het brein-darm-systeem opnieuw stabiel functioneert, vermindert vaak ook de nood aan medicatie of voortdurende supplementatie.

De echte doorbraak: samenwerking van systemen

Duurzaam herstel ontstaat niet via één ingreep.

Het vraagt samenwerking tussen:

• dopamine-regulatie (brein)

• GLP-1/GLP-2-ondersteuning (darm)

• neuroprotectie (lange termijn)

• psychologische begeleiding (inzicht en integratie)

Wanneer deze systemen opnieuw samenwerken, verdwijnt de nood aan eten als demper.

Tot slot

Cravings zijn geen teken van "zwakte", en ook niet puur een gegeven in maag en darm. Ze zijn een biologisch signaal van een ontregeld brein-darm-systeem.

Wie inzet op herstel in plaats van controle, creëert niet alleen direct impact op gewicht, maar ook ruimte voor echte verandering — mentaal en lichamelijk, op langetermijn.